پمپ جوکی آتش نشانی؛ راهنمای کامل انتخاب، قیمت و کاربرد
جوکی پمپ آتش نشانی چیست؟
پمپ جوکی آتش نشانی (پمپ جاکی یا ژاکی) یکی از اجزای فرعی ولی کلیدی در مجموعه پمپ آتش نشانی و سیستمهای اطفای حریق است. این پمپ در کنار پمپ اصلی و رزرو (الکتریکی یا دیزل) نصب میشود و وظیفهاش حفظ فشار آب در شبکه لولهکشی در شرایط عادی است. به زبان ساده، پمپ جوکی اجازه نمیدهد که برای هر افت فشار کوچک، پمپ اصلی وارد مدار شود. این موضوع از مصرف بیمورد انرژی و استهلاک پمپ اصلی جلوگیری میکند.
جوکی پمپ معمولاً دبی پایین یعنی کمتر از مقدار مصرف یکی از اجزای شبکه اطفای حریق (مثلاً اسپرینکلر) و فشار بالا (هم اندازه پمپ های اصلی یا اندکی بیشتر) دارد؛ به همین دلیل در زمانهایی که نشتی جزئی در شبکه لوله کشی یا مصرف اندکی در سیستم رخ میدهد، میتواند افت فشار را جبران کرده و سیستم را پایدار نگه دارد. چنانچه آشنایی کمی با ساختار اصلی مجموعه پمپ های آتش نشانی دارید می توانید مقاله اجزای مختلف پمپ آتش نشانی را مطالعه فرمایید.
علت استفاده از پمپ جوکی
وجود پمپ جوکی در ایستگاه پمپاژ آتش نشانی چند دلیل مهم دارد:
- جلوگیری از روشن شدن مداوم پمپ اصلی در اثر افت فشارهای کوچک
- افزایش طول عمر پمپ اصلی و کاهش هزینه تعمیرات
- صرفهجویی در مصرف انرژی
- تضمین آمادهبهکار بودن سیستم در زمان حریق واقعی
بدون وجود جوکی پمپ، پمپ اصلی مجبور میشود حتی برای نشتهای کوچک روشن شود و همین موضوع باعث کاهش طول عمر و هزینههای سنگین نگهداری خواهد شد. لازم به توضیح است در سال های قبل، استفاده از پمپ جوکی از نظر سازمان آتش نشانی تهران، الزامی نبود. در آن زمان اکثر بوستر پمپ ها اصطلاحاً به صورت بوستر پمپ دو خط (پمپ اصلی و رزرو) اجرا می شدند. ولی در حال حاضر با انتشار ضوابط پمپ های آتش نشانی، تمامی بوسترپمپهای آتش نشانی ملزم به استفاده از پمپ جوکی بوده و اصطلاحاً تنها بوستر پمپ سه خط (پمپ اصلی، رزرو و جوکی) مورد پذیرش این سازمان قرار می گیرد. شما می توانید با مطالعه مقاله انواع پمپ آتش نشانی، با دسته بندی ها و نام گذاری های مختلف بوسترپمپ ها آشنا شوید.
مشخصات جوکی پمپ آتش نشانی
جوکی پمپها باید متناسب با نیاز سیستم طراحی و انتخاب شوند. برخی ویژگیهای مهم عبارتاند از:
- فشار کاری معمولاً بالا
- دبی پایین
- کارکرد بیشتر نسبت به پمپ های اصلی (استارت های متوالی)
- مصرف انرژی پایین
- قابلیت نصب و سرویس آسان
(در حد 2 تا 3 مترمکعب بر ساعت یا زیر 15 گالن بر دقیقه – کمتر از مصرف یک اسپرینکلر)
- (معمولاً برابر با پمپ اصلی یا اندکی بیشتر)
نحوه انتخاب پمپ جوکی
انتخاب جوکی پمپ مناسب نیازمند بررسی دقیق شرایط پروژه است. در ادامه به مواردی که باید در این خصوص در نظر گرفته شوند می پردازیم:
فشار مورد نیاز
پمپ جوکی باید بتواند فشار طراحی شده سیستم را در تمام نقاط حفظ نماید. معمولاً معیار انتخاب فشار پمپ جوکی، فشار محاسبه شده برای سیستم اطفای حریق ساختمان و یا محاسبات هیدرولیکی است. این فشار باید حداقل هم اندازه پمپ های اصلی باشد. بالاتر بودن فشار پمپ جوکی نسبت به پمپ های اصلی مشکل خاصی ایجاد نمی کند، اما اولاً باید توجه کنید نیازی نیست به میزان قابل توجهی این فشار را بالاتر انتخاب کنید. ثانیاً باید به حداکثر فشار قابل تحمل سیستم توجه کرده و پمپ را به گونه ای انتخاب کنید که منجر به آسیب به شبکه اطفای حریق نشود. در نهایت جهت کارکرد صحیح پمپ، تنظیم پرشرسوییچ ها باید به درستی انجام شود. در سایت آتراب صنعت مقاله مفصلی در خصوص نحوه تنظیم پرشر سوییچ بوستر پمپ آتش نشانی جهت آشنایی بیشتر شما تهیه شده است.
دبی مورد نیاز
دبی پمپ جوکی اصولاً باید متناسب با نوع ساختمان و تجهیزات مصرف کننده (مثلاً اسپرینکلرهای) به کار رفته در آن انتخاب شود. اما در اکثر ساختمان های مرسوم که از اسپرینکلر های متداول با ضریب K=5.6 استفاده می کنند، این دبی مقدار مشخصی خواهد بود. با توجه به اینکه حداقل فشار مجاز پشت یک اسپرینکلر، 7 psi می باشد، کمترین دبی یک اسپرینکلر مطابق ذیل محاسبه می گردد:
Q=K√P = 5.6 x √ 7 = 14.8 gpm
لذا دبی پمپ جوکی باید حداکثر 15 گالن بر دقیقه معادل 3.5 مترمکعب در ساعت باشد. توجه داشته باشید بر خلاف تصور برخی از کارشناسان که معتقدند انتخاب پمپ جوکی قوی تر، ضریب ایمنی سیستم آتش نشانی را بالا می برد، از نقطه نظر ضوابط و آیین نامه ها، ظرفیت بیشتر از مقدار حداقل مصرف یک مصرف کننده، صحیح نمی باشد. به بیان دیگر، سیستم باید به گونه ای طراحی شده باشد که پمپ جوکی فقط مصارف بسیار جزئی و نشتی های احتمالی سیستم را تامین نموده و در صورت فعال شدن مصرف کننده های اصلی نظیر اسپرینکلر، حتماً باید پمپ های اصلی آتش نشانی فعال شوند. لذا چنانچه در ساختمانی (مثلاً یک انبار صنعتی بزرگ و مرتفع)، از اسپرینکلرهای با ضریب پاشش بالاتر مثلاً ESFR K=16.8 استفاده شده باشد، می توان دبی بیشتری برای پمپ جوکی در نظر گرفت. در این سایت، مقاله ای جهت آشنایی با مبانی طراحی سیستم اطفای حریق انبارها نوشته شده است که مطالعه آن خالی از لطف نیست.
برند، نوع پمپ و کیفیت ساخت
قیمت جوکی پمپ آتش نشانی
قیمت جوکی پمپ بسته به عوامل زیر متغیر است:
- ظرفیت و فشار کاری (هرچه فشار و کیفیت بالاتر باشد، قیمت بیشتر است).
- نوع الکتروموتور و جنس قطعات.
- برند و کشور سازنده (محصولات اروپایی و آمریکایی گرانتر از مدلهای ایرانی یا چینی هستند).
- خدمات پس از فروش و گارانتی.
بهطور کلی، قیمت جوکی پمپ آتش نشانی از مدلهای ساده و کوچک شروع میشود و تا مدلهای پیشرفته صنعتی متغیر است. اما باید توجه داشت که هزینه خرید این پمپ نسبت به هزینههای تعمیر و تعویض پمپ اصلی بسیار ناچیز است.
خرید جوکی پمپ آتش نشانی
برای خرید مطمئن توصیه میشود:
- از شرکتهای معتبر تأسیسات یا تامینکنندگان تجهیزات آتش نشانی خرید کنید.
- مشخصات فنی سیستم خود را در اختیار فروشنده قرار دهید.
- از وجود گارانتی و خدمات پس از فروش اطمینان حاصل کنید.
- به تامین قطعات یدکی در بازار توجه داشته باشید.
تفاوت پمپ اصلی و پمپ جوکی
- پمپ اصلی: وظیفه تأمین حجم بالای آب در هنگام حریق واقعی را دارد.
- پمپ جوکی: تنها برای جبران افت فشارهای جزئی به کار میرود.
به بیان دیگر، پمپ اصلی برای مواقع اضطراری و پمپ جوکی برای نگهداری مداوم فشار سیستم طراحی شدهاند.
جمعبندی
پمپ جوکی آتش نشانی بخش کوچکی از سیستم اطفای حریق به نظر میرسد، اما نقش بسیار مهمی در پایداری فشار و کاهش استهلاک پمپ اصلی دارد. انتخاب درست این تجهیز میتواند از هزینههای سنگین تعمیرات و خرابی جلوگیری کند.
اگر قصد خرید جوکی پمپ دارید، حتماً به ظرفیت، فشار کاری، برند و گارانتی توجه داشته باشید و از کارشناسان تأسیسات آتش نشانی مشاوره بگیرید.
